BOE 2 Groot Hellinger 2012 voor
BOE 3 Groot Hellinger 2012 naamplaat
BOE 4 Groot Hellinger 2014 detail voorgevel
BOE 5 Groot Hellinger 2012 zij
BOE 6 Groot Hellinger 2014 achter
BOE 7 Groot Hellinger 2014 sluitsteen
BOE 8 Groot Hellinger 2014 detail achtergevel
BOE 9 Groot Hellinger 2014 luikvastzetter
BOE 10 Groot Hellinger melkbus
BOE 11 Groot Hellinger 2010 luchtfoto
BOE 12 Groot Hellinger locatie erve & vml. huize

Ruurloseweg 107

Groot Hellinger
Beschrijving

Huidige boerderijnaam

GROOT HELLINGER

Huidig adres

Ruurloseweg 107

Wijk

Mossel (laatste wijkadres D146)

Oudste vermelding

1498 (1)

Oude benamingen

1382/83: Hellinclo, Hellincler,  erf Hellinger (2)

Betekenis naam

Hellinclo of Hellincler: loo of laar van ene Hellinc (5),  afgeleid van Hellinc < voornaam Heling < Haling ( < germaans hal ‘man’), en  loo of laar ‘open plek in het bos’

of:

hellinc-lo: ‘beboste helling of glooiing’,  afgeleid van helle (< germaans helde)  ‘helling’ (3)

Andere vermeldingen

Groot Helle(n)ger, Groot Heiliger

Verpondingskohier van Kreynck 1646

Groote Hellinger, de dochter op Hellinger

Leenaktenboeken Gelre/Zutphen

 

Kadaster 1832

Sectie D nr. 902

Bouwjaar

 

Verbouwing

1865: her- of verbouw? (jaartal op sluitsteen)

1891: sloop en herbouw (4)

1972: verbouw voorhuis tot veestal en bouw nieuwe woning (5)

1980: veestal gerehabiliteerd  tot woning (5)

2000: vergroten woning (5)

Type boerderij

hallenhuis

Monument

 

Eigenaren (a)

< 1491: Roloff  ten Hellinger (7)

1491: broer Bernt to Hellinger (1, 7)

< 1509: Henricks to Hellinger x Wijsen to Hellinger (6)

< 1509: dochter Geertruit x Peter Jebbekinc (6) 

1509: weduwe Geertruit Jebbekincx verkoopt haar aandeel in Hellinger aan Henrick Keteler x Lysbeth (6)

1527: Johan Beerninck x Styne (1)

1632: Reint tho Hellinger x Geertien tho Hellinger (6)

1643: schoonzoon Lambert Gerrits op Klein Hellinger (1/4 deel)  > schoonzuster Hendersken (Reints) tho Hellinger (weduwe van Henrick Jacobs Smit) (6, b)

1646: “de dochter op Hellinger” (Hendersken tho Hellinger)

1682: zoon Hendrik Hellinger x Margrieta Corenblecks

1698: weduwe Margaritha Corenblecks 2x Henrick van Zelm

1727: erven Margrieta Korenbleks (waaronder Harmen Hellinger) (7)

1728: Joost Jan Schluiter x Theodora Lutgarda Lulofs (7)

1769: Hendrik Arnold Welmers x Geertruid Anna Helena van Dam (7)

ca. 1818: Philip Carel van Hamel x Henriette Johanna Ardesch (4)

1857: Johanna Maria Adriana van Knuth, weduwe Jan Derk Langenberg (4)

1880: dochter Adriana Johanna Wilhelmina x Nicolaas Theodorus Jacobus van de Kasteele

1895: dochter Johanna Maria Adriana van de Kasteele

1923: familie van Dorth tot Medler (4)

Bewoners

1632: Reint tho Hellinger x Geertien tho Hellinger (6)

1640: dochter Hendersken tho Hellinger x Hendrick Jacobs Smit

< 1666: Tonnis Hellenger

1666: zoon Ph(i)lip Thonissen Hellinger x Jenneken Egberts

1676: weduwe Jenneken Egberts 2x Gerrit Menkveld

1697: dochter Anneken Plips Hellinger x Harmen Hilverdink

1705 (nog in 1732): weduwnaar Harmen Hilverdink 2x Derksken Blockhuijs

< 1768: onbekend

1768: Harmen Molenbrugge x Jenneken Teunissen Lentink

en zwager Hendrik Teunissen Lentink

1790: Hendrik Jan Norde x Janna Kornegoor

1799: Fredrik Groot Jebbink x Garritjen Garritsen Tiller

1827:  zoon Albert Groot Jebbink x Maria Everink

1860: Hendrik Reerink x Willemina Olthuis

1863: zoon Reind 1x Hendrika Neerlaar, 2x Johanna Albarta Garritsen

1897: Jan Decanije x Jantje Hiddink

1913: zoon Gerrit Jan Decanije x Hendrika Schepers

1916: Bernardus Hilbert x Daatje Klein Lenderink

1928: Albertus Johannes Waarle, weduwnaar van Maria Hermina Wissink

 

Groot Hellinger-Kamer:

1804: Jan Hendrik Esselink x Gerretjen Jansen

1808-1814: mej. Westerholt en mej. Victorin

Bijzonderheden omgeving boerderij

- Volgens een taxatierapport uit 1767 bestond het erve en goed Groot Hellinger uit een bouwmanswoning (boerderij), twee zaadbergen en een eigenaarswoning met schuur of stalling, hofje, gracht en vijver (8). De eigenaarswoning stond aan de overkant van de huidige Ruurloseweg (zie ill. 12) en is mogelijk afgebroken na 1802, jaar van het overlijden van Gerrit Diederik Brass (ontvanger der verponding in Vorden en erfgenaam van o.a. de Kiefskamp) op Groot Hellinger. Hij was geen eigenaar, maar woonde hier vermoedelijk gehuurd.

- Bouwkundige details aan de achtergevel van de boerderij doen de hand vermoeden van Pierre Cuypers, de befaamde bouwheer van de kerk van de Kranenburg (1856-1867), mogelijk daterend van de her- of verbouw in 1865 (9; zie ook ill.’s 3, 4, 7, 8).

- Bij de bouw van de nieuwe woning in 1972 zijn resten van een gracht en een put aangetroffen, evenals een stenen vloer met daarboven een gemetseld gewelf (9, 10).

- Luikvastzetter in de vorm van een zgn. “herderinnekopje” (zie ill. 9)

Bronnen

1) RAZ: Regesten behorende tot de Inventaris van het Archief van het Oude en Nieuwe Gasthuis 1380-1841. Toeg. nr. 404, inv. nrs. 402 en 484

2) B.H. Slicher van Bath, 1944/1977. Mensch en land in de Middeleeuwen. Bijdrage tot een geschiedenis der nederzettingen in Oostelijk Nederland

3) R.E. Künzel, D.P. Blok &  J.M. Verhoeff, 1989. Lexicon van Nederlandse Toponiemen. Amsterdam: P.J. Meertens Instituut

4) GA: Digilegger (Kadaster)

5) ECAL: Archief Gemeentebestuur Vorden. Bouwvergunningen. Toeg.nr. 1529

6) RAZ: Archief van het Scholtambt Zutphen. Toeg. nr. 0338, inv. nrs. 215, 228 en 230 (transcriptie Ben Wullink)

7) RAZ: Archief van het Scholtambt Zutphen. Toeg. nr. 0338, inv. nrs. 41, 226, 241 (transcr. Ben Wullink)

8) GA: Archief familie Gallée. Toeg. nr. 0459, inv. nr. 6A

9) fam. Zents, pers. comm.

10) R. Kater et al. 1996. Boerderij- en Veldnamen in Vorden, p. 32

11) Zwany Hinrichs, 2008. Vorden 200 jaar Terug.  Masterscriptie, Universiteit van Utrecht

Bijzondere documenten

 

Opgesteld door

GR, m.m.v Jan Kieskamp

Laatst bijgewerkt

19-11-2015

Overige bijzonderheden

a) Van oudsher een tamelijk groot (10,4 ha. bouwland in 1646) goed (11 ) en in ieder geval tot 1682 bewoond door de eigenaars, toen Hendrik Hellinger zich in Zutphen vestigde

b) Lambert Gerrits (zoon van Gertt te Bentell x Alkyn in Zwiep, en weduwnaar van Jenneken Reints tho Hellinger ) had dit aandeel geërfd van zijn dochter Hermentien, die op haar beurt had geërfd van haar grootouders Reint en Geertien tho Hellinger (6)

Foto's

1,4,6-9:  collectie Klunder

2, 3, 5: Wim Jansen