Galgengoorweg 0

Boerderijnaam

GALGENGOOR

Huidig adres

Galgengoorweg 0

Wijk

Veldwijk

Oudste vermelding

1568: Karstken Enserinck x Marriken verkopen de jaarlijkse opbrengst uit de helft van het land genaamd “dat Galgengoir” aan Henrick Heijkijnck x Griete (1)

1637: Lucas op ’t Galgengoor (2)

Oude benamingen

Betekenis naam

Galgenrecht: hoewel De Wildenborch in 1499 het hoogheerlijke recht van galg (doodstraf) toegekend zou hebben gekregen (A) kan de galg hier nooit gestaan hebben omdat het gebied tot de marke van Vorden behoorde en dus onder de jurisdictie van het scholtambt Zutphen viel.

Veldnaam: Een goor (= laaggelegen land, broekland of moeras) begroeid met “galg”. Galg- is vermoedelijk een volksetymologie van een plantennaam, mogelijk (I) gagel (Myrtica gale), een op schraal, moerassig land gedijend struikgewas (vgl. de naam Galgegoor of Gallegoor van een nat gebied bij Antwerpen met venige laagtes en begroeid met gagelstruweel), of (II) galle, de egelboterbloem (Ranunculus flammula), vooral voorkomend op natte, voedselarme gronden, b.v. langs de randen van vennen

Andere vermeldingen

Verpondingskohieren

1646: Dat Gallegoor, hofflant, weijkant en koeweides (3)

Leenaktenboeken

Kadaster 1832

Bouwjaar

Verbouwing

Type boerderij

Monument

Eigenaren

Katerstede Galgengoor: (a)

< 1675: Borchard Wilhelm van Westerholt (Huis Hackfort)

1675: zoon Hendrick Wilhelm van Westerholt (Huis Hackfort)

1684: Bornhof

Opbrengst uit land:

1609: Johan Jansen op Groot Berenpas koopt de jaarlijkse levering van rogge uit zijn land genaamd het Galgengoor af van het Anthonius Grote Gilde (4, b)

1610: Wilhem Rolevinck, Mechtelt Enserincks x Dieter Wonnick en Dersken Enserinck x Cornelis Alberts verkopen een stuk land genaamd het Galgengoir aan dezelfde Johan Jansen x Tonnisken in de Wiersse (4, b)

Land A:

1614: Berent te Berenpas x Egberta Sweverinx verkopen aan Johan Sweverinx x Marrie op Blockhuis (4), hun ⅕ eigendom van 2 percelen land genaamd Dorpsland en Galgengoor

1678: de erven van Jan op den Bocker verkopen aan Tonnis Jansen Ockhorst (kleinzoon van Johan Sweverinx) x Jenneken Noortwijck (4, 5, a, c), hun “geregte aenpart van het Galgengoor Dorpland metter uijtdrift sampt recht en gerechtigheijt”

Groot Galgengoor:

1728: zoon Berend Okhorst (5, 6), Groot Galgengoor

z.d. (na 1740?): (schoonzuster?) wed. Maria Ockhorst(-Bernds Smalgoor?) te Wichmond (6) (5), bij Berent in ’t (Groot) Galgengoor

1786, 1796: dochter Engelberta Ockhorst (7, 8), Galgengoor

1802, 1804: erven Engelberta Ockhorst (8), Galgengoor

→ zie verder bij Hogenkamp (Galgengoorweg 7)

Land B:

1722: Derk Assink x Catharina Derksen c.s. (waaronder Harmen Wesselink en Dina Wesselink) verkopen aan broer en zuster Hendrik en Hendrica Wesselink (4, d), de helft van een weide met een kampje het Galgengoor genaamd

Klein Galgengoor: → zie Hanenkamp (Galgengoorweg 9):

1726: Hendrica Wesselink x Peter van der Poll verkopen hun aandeel aan Hermanus Wesselink x Hermina Cornelissen (4, e), katerstede het Galgengoor

1734: Herman Wesselink x Hermina Cornelissen (4), katerstede in het Galgengoor waar nu Arent Jansen woont

< 1754: eerst Harmen Wesselinck, later Harmen Oostenenk (6, 7), Klein Galgengoor

< 1754: Harmen Oostenenk (6), bij Willem in het Galgengoor

Bewoners

1637: Lucas op ‘t Galgengoor

1643: Hendrick, zoon van Jan op Galgengoor (4)

1649-1656: Winolt Geritsen op het Galgengoer x Peterken Jans

1660: Jan Galgengoor (4)

1663-1666: Jan Galgengoor, Jasper Winolts (9, 10, 11)

1672-6: Hendrik op Galgengoor (12)

1678: Reijnt op Galgengoor

ca. 1710-1737: Berent (in het) Galgengoor x Garritien (6, 7, 8, 12), Groot Galgengoor

1731: (Hendrick Albers op Hanenkamps zoon) Garrit Hendriksen Hanenkamp alias Galgengoor x Maria Davidsen Wesselink Bramels (f), op Galgengoor

1764: Garrit Jan Brouwer x Mechtelt Jansen van de Gennip (g), op ’t Galgengoor

Klein Galgengoor:

ca. 1707-1752: Arent Jansen (Niuwenhuis?) x Beerentjen (4, 6, 7, 14), “gewoond hebbend op Kleijn Braemel, nu in de Hutte bij Galgengoor “, alias “Arend in ’t Galgengoors plaetse” of Klein Galgengoor

ca. 1728-1755: zoon Willem Arendsen x Elsken Jansen op ‘t Kleine Galgengoor (6, 7)

Bijzonderheden omgeving

A) Afgaande op getuigenverklaringen (“Kondschap der waarheid”) uit 1754 en gestaafd met aktes uit 1499 en 1504 zou de Wildenborch “altijd” het hoge gerecht van galg hebben gehad. In deze aktes werd dit recht toegekend door “Rooms koning” Maximiliaan aan Johan van Wisch heer van de Wildenborch, en betrof de buurtschappen Barchem, ’t Sek (Wildenborch), Wiersscher Broek en Mossel (15, 16). Volgens A.C.W. Staring zou Johan van Wisch zijn recht bevestigd hebben met het planten van een galg (17). Waar die galg gestaan heeft is niet overgeleverd, en het is ook maar de vraag of er van dit recht iets terchtgekomen is gezien Johan’s voortdurende strijd met, en overgave in 1512 aan Karel hertog van Gelre/graaf van Zutphen.

B) Het Galgengoor was oorspronkelijk het gebied tussen de huidige Galgengoorweg, Wientjevoortseweg, Oude Borculoseweg, Heijendaalseweg, Larenseweg en Enzerinckweg.

C) Op basis van de helaas incomplete gegevens over de opeenvolgende eigendoms- en bewonerswisselingen kan voorzichtig geconcludeerd worden dat Hogenkamp en mogelijk ook de Voskoele (resp. Galgengoorweg 7 en 5) het vervolg zijn van Groot Galgengoor, en dat de Hanenkampshutte voortkomt uit Klein Galgengoor alias “uit (Klein) Elshof uit de Hanenkamp” (Galgengoorweg 9). Vanwege een niet geheel synchroon lopende opeenvolging van eigenaren en bewoners kan het echter zijn dat het ene nog niet verlaten en afgebroken was voordat het andere reeds werd bewoond, het gaat hier immers om hutten in een heidegebied.

D) Het kleine vierkante perceeltje in het grotere, langwerpige perceel ten noorden van de Voskuil (ill. 1) doet vermoeden dat dit ook eens een huisplaats is geweest.

Bronnen

1) RAZ: Regesten van de Collectie Particuliere Charters Zutphen, 1297-1809. Toeg.nr. 191, inv.nr. 1298

2) Nederduits Gereformeerd doopboek van Vorden

3) GA: Staten van het kwartier van Zutphen en hun Gedeputeerden. Toeg.nr. 0005, inv.nr. 398 (transcr. Ben Wullink. www.vordensverleden.nl)

4) RAZ: ORA Scholtambt Zutphen (1462-1811). Toeg.nr. 0338, inv.nrs. 17, 224, 225, 226, 234, 236, 237 (transcr. Ben Wullink)

5) E.A.M. Claassen, 2016. Noortwijck. Een geslacht van landheren te Vorden, 1500-1800. Canon van de geparenteerde familie Ockhorst, p. 169

6) GA: Huis Vorden. Toeg. nr. 0438, inv.nr. 46

7) GA: Marken en maalschappen. Mark van Vorden. Toeg.nr. 0366, inv.nrs. 824, 827, 841, 843, 844

8) GA: Familie Gallée. Toeg.nr. 0459, i